Uitwendige versie bij stuitligging
Een stuitligging
Een baby in stuitligging ligt met de billen of voeten naar beneden en het hoofdje naar boven. Rond 35–36 weken zwangerschap krijg je meestal informatie over de mogelijkheid om je baby te laten draaien. Dit heet een uitwendige versie. Je beslist altijd zelf of je dit wilt, samen met je verloskundige of gynaecoloog.
Wat is een uitwendige versie
Bij een uitwendige versie probeert een gespecialiseerde verloskundige of gynaecoloog je baby met rustige, gerichte handbewegingen via de buitenkant van je buik te draaien: van stuitligging naar hoofdligging. De baby maakt als het ware een koprol voorover of achterover. Een versie wordt meestal rond 36 weken aangeboden, maar kan soms ook later nog besproken worden.
De handeling zelf duurt meestal maar enkele minuten. De hele afspraak duurt langer, omdat er vooraf en achteraf controles plaatsvinden, bijvoorbeeld met echo, doptone of CTG.
Waarom wordt een uitwendige versie aangeboden?
Als je baby met het hoofd naar beneden ligt, is de kans op een gewone vaginale bevalling groter. Een geslaagde versie kan daardoor de kans op een stuitbevalling of keizersnede verkleinen. De KNOV beschrijft de uitwendige versie als een veilige en effectieve methode om het aantal geboortes in stuitligging en het aantal keizersneden te verminderen.
Een versie is geen verplichting. Je krijgt uitleg over de voordelen, nadelen en alternatieven, zodat je een keuze kunt maken die past bij jouw situatie.
Nederlandse situatie
Waar gebeurt een versie in Nederland?
Dat verschilt per regio. In Nederland kan een uitwendige versie plaatsvinden bij een verloskundigenpraktijk, een eerstelijns echocentrum of in het ziekenhuis. Waar je terechtkomt, hangt af van waar je onder controle bent, de afspraken in jouw regio en jouw medische situatie.
Versie in de eerste lijn
In sommige regio’s wordt de versie uitgevoerd door een gespecialiseerde eerstelijns verloskundige, vaak een versiekundige. Dit kan in de eigen praktijk of in een eerstelijns echocentrum. De KNOV benoemt dat het draaien van het kind zowel in de eerste als in de tweede lijn kan plaatsvinden.
Versie in de tweede lijn
In andere regio’s vindt de versie plaats in het ziekenhuis, bijvoorbeeld door een gynaecoloog, klinisch verloskundige of gespecialiseerde versiekundige. Soms wordt daar medicatie gegeven om de baarmoeder te ontspannen, vooral bij een tweede poging of wanneer de baarmoeder erg gespannen is.
Waarom verschilt dit per regio?
De geboortezorg in Nederland is regionaal georganiseerd. Verloskundigen, ziekenhuizen en andere zorgverleners maken binnen het Verloskundig Samenwerkingsverband afspraken over wie welke zorg verleent en hoe wordt samengewerkt. De Zorgstandaard Integrale Geboortezorg beschrijft dat iedere regio afspraken maakt over het zorgpad, overleg en samenwerking binnen het interprofessionele geboortezorgteam.
Wat kun je verwachten?
Voor de versie
Vooraf wordt gekeken hoe je baby ligt en of een versie mogelijk is. Meestal wordt de hartslag van je baby gecontroleerd en wordt er een echo gemaakt. Je krijgt uitleg over wat er gaat gebeuren en je kunt vragen stellen.
Tijdens de versie
Je ligt op een onderzoeksbank. De zorgverlener voelt waar de billen en het hoofdje van je baby liggen en probeert met de handen je baby voorzichtig te draaien. Er blijft steeds contact met jou: als het te pijnlijk is of je wilt stoppen, dan wordt er gestopt. Jij bepaalt wat kan.
Na de versie
Na afloop wordt opnieuw gecontroleerd hoe het met je baby gaat en of de baby met het hoofd naar beneden ligt. Als je rhesus-D-negatief bent en je baby rhesus-D-positief is, kan een anti-D-injectie nodig zijn.
Veiligheid
Is een uitwendige versie veilig?
Een uitwendige versie wordt gezien als een veilige handeling. Volgens De Verloskundige treedt in minder dan 1% van de gevallen een probleem op waarvoor extra zorg nodig kan zijn, bijvoorbeeld extra observatie bij een tijdelijke daling van de hartslag van de baby.
De NVOG beschrijft dat complicaties zeldzaam zijn. In internationale studies was bij ongeveer 4 op de 1.000 vrouwen een keizersnede nodig omdat de hartslag van de baby laag bleef; in de Nederlandse studie waarnaar de NVOG verwijst, waren geen keizersneden nodig na een versie.
Kans van slagen
Hoe groot is de kans dat het lukt?
Gemiddeld lukt een uitwendige versie bij ongeveer de helft van de zwangeren. De kans is vaak groter als je eerder bevallen bent, als de baby nog niet is ingedaald, als er voldoende vruchtwater is en als je je buik goed kunt ontspannen. De NVOG-patiënteninformatie noemt gemiddeld 55% als slagingspercentage; De Verloskundige beschrijft dat het bij een eerste zwangerschap bijna de helft is en na eerdere bevallingen vaker lukt.
Wat als de versie niet lukt?
Als je baby in stuit blijft liggen
Als de versie niet lukt, kun je soms een tweede poging overwegen. Of dat zinvol is, hangt af van de reden waarom het de eerste keer niet lukte en van jouw situatie. Soms wordt een tweede poging door twee versiekundigen gedaan of met medicatie om de baarmoeder te ontspannen.
Blijft je baby in stuitligging liggen, dan bespreek je met de gynaecoloog wat de mogelijkheden zijn voor de bevalling: een vaginale stuitbevalling of een geplande keizersnede.
Bevallen bij stuitligging
Welke keuzes heb je als je baby in stuit blijft liggen?
Als je baby na 36 weken in stuitligging blijft liggen, bespreek je meestal in het ziekenhuis de keuze tussen een vaginale stuitbevalling en een geplande keizersnede. De keuze hangt af van je medische situatie, je voorkeuren en de mogelijkheden in het ziekenhuis.
Een vaginale stuitbevalling vindt meestal plaats in het ziekenhuis. In Nederland krijgt ongeveer de helft van de vrouwen die aan een vaginale stuitbevalling begint alsnog een keizersnede; dit verschilt per ziekenhuis. Je kunt je verloskundige of gynaecoloog vragen hoe de stuitzorg in jouw ziekenhuis is geregeld.
Veelgestelde vragen
Doet een uitwendige versie pijn?
1
Veel vrouwen ervaren vooral druk op de buik. Soms is het gevoelig of pijnlijk. De zorgverlener houdt contact met je en stopt als het te pijnlijk is of als jij dat wilt.
Kan mijn baby beschadigd raken door een versie?
2
De NVOG beschrijft dat de baby goed beschermd zit in de vruchtzak met vruchtwater. Complicaties zijn zeldzaam en de conditie van de baby wordt voor en na de versie gecontroleerd.
Kan mijn baby na een geslaagde versie weer terugdraaien?
3
Ja, dat kan. De NVOG noemt dat dit bij ongeveer 5% van de baby’s gebeurt na een geslaagde versie.
Kan ik een tweede poging krijgen?
4
Soms wel. Als de eerste poging niet lukt, bespreek je met je verloskundige of gynaecoloog of een tweede poging zinvol en veilig is.
Moet een versie altijd in het ziekenhuis?
5
Nee. In Nederland kan een versie in de eerste lijn of in de tweede lijn plaatsvinden. Waar het gebeurt, hangt af van je regio, je zorgverlener en je medische situatie.
Betrouwbare informatie
vind je hier:
Uitwendige versie: een baby omdraaien bij stuitligging
Voor zwangeren, vanuit de KNOV-omgeving.
— De VerloskundigeDe baby laten draaien bij stuitligging: een versie
Patiënteninformatie van de NVOG.
— De GynaecoloogVaginaal bevallen van een baby in stuitligging
Over stuitbevalling, ziekenhuiszorg en regionale verschillen.
— De VerloskundigeHoe wil ik bevallen van mijn kind in stuitligging?
Over de keuze tussen vaginale stuitbevalling en geplande keizersnede.
— De GynaecoloogKeuzekaart stuitligging
Keuzekaart voor vaginale stuitbevalling versus geplande keizersnede.
— Thuisarts/NVOG